Soorten schildklierkanker

Schildklierkanker, ook wel schildkliercarcinoom genoemd, is een kwaadaardige tumor van de schildklier.

Afhankelijk van het celtype van de tumor, wordt er gekeken naar  de juiste behandeling en kan  het verloop van de ziekte verschillen. In Nederland krijgen elk jaar circa  600 (cijfersoverkanker.nl) mensen een schildkliercarcinoom. Vrouwen worden daarbij  vaker getroffen dan mannen. Gemiddeld ligt de leeftijd waarop de ziekte optreedt tussen de 35-55jaar. De laatste jaren heeft de moderne medische wetenschap grote vorderingen gemaakt, zodat mensen die ziek worden op dit moment goede kansen op genezing hebben. Na een succesvolle behandeling voor schildklierkanker kunnen patiënten deze zware periode meestal achter zich laten en verder een normaal leven leiden, onderzoek over een lange periode heeft uitgewezen dat de levensverwachting bij de meeste patiënten niet verminderd is.

Papillair schildkliercarcinoom

De meest voorkomende typen kanker zijn gedifferentieerde carcinomen (>90%). De cellen van deze tumoren nemen in de regel radioactief jodium op en kunnen daardoor na een operatie met  radioactief jodium nabehandeld worden. Tot de gedifferentieerde schildkliercarcinomen behoren het papillair en het folliculair schildkliercarcinoom. In hun celstructuur lijken deze nog sterk op normaal schildklierweefsel en daardoor zijn ze meestal minder agressief. Dit wordt ook zichtbaar in de kansen op genezing: gedifferentieerde schildkliercarcinomen behoren tot de tumoren met de beste vooruitzichten op genezing. 

Bij papillaire en folliculaire schildkliercarcinomen ontstaan soms uitzaaingen,  ook wel metastasen genaamd. Het papillair carcinoom vormt de metastasen met name in de lymfeklieren in de nabijheid van de schildklier. Het folliculair schildkliercarcinoom vormt minder vaak lymfekliermetastasen, maar metastasen op afstand in de longen en in de botten komen bij dit type vaker voor.

Medullair schildkliercarcinoom

Met 5-10 procent van alle schildkliercarcinomen zijn de medullaire carcinomen zeldzaam. Deze vorm van carcinoom kan bijvoorbeeld vaak familair zijn . Deze tumoren ontstaan in de zogenaamde C-cellen. Het gaat hierbij om cellen die in kleine groepen in de schildklier liggen en het hormoon calcitonine vormen. De prognose bij een medullair schildkliercarcinoom hangt af van het moment van de start van de behandeling. Bij een kleine knobbel (tot een doorsnede van 1 cm) zonder metastasen in de lymfeklieren zijn de kansen op genezing zeer goed, als de schildklier en alle centrale lymfeknopen in de hals operatief verwijderd worden. Medullaire schildklier carcinomen behoren tot de minder goed gedifferentieerde schildkliercarcinomen. Deze tumorcellen nemen geen (radioactief) jodium meer op. Daarom is behandeling met radioactief jodium voor deze groep niet  zinvol. 

Ongedifferentieerde of anaplastische carcinomen

De ongedifferentieerde of anaplastische carcinomen behoren met circa 5 procent echter tot de meest zeldzame vormen van schildklierkanker. Het anaplastisch carcinoom is de meest agressieve vorm van schildklierkanker, de prognose ervan is helaas nog steeds relatief slecht, omdat op het moment van het stellen van de diagnose meestal ook de nabij liggende organen aangedaan zijn en er vaak al metastasen gevormd zijn. Omdat de cellen van deze tumoren geen jodium opnemen, is behandeling met radioactief jodium niet mogelijk. Naast de operatieve verwijdering of op zijn minst een verkleining van de tumor, wordt soms bestraling van het halsgebied uitgevoerd.